رفتن به محتوای اصلی
دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷
.

در برابر هیچ سازمانی از خط قرمز «حریم خصوصی کاربران» عدول نمی‌کنیم

مدیرعامل سروش در گفت‌وگو با پاپسا:

در برابر هیچ سازمانی از خط قرمز «حریم خصوصی کاربران» عدول نمی‌کنیم

فیلتر شدن پیام‌رسان تلگرام، فرصت خوبی برای مدیران پیام‌رسان‌های داخلی بود تا توانایی‌های خود را به‌صورت جدی و عملیاتی به بوته نقد مردم بگذارند. بسیاری از پیام‌رسان‌های گمنام بومی که روزی آمار بازدید و دانلود آن‌ها به چند صد عدد هم نمی‌رسید، با فیلتر شدن تلگرام، مورد استقبال کاربران قرار گرفتند و به باور برخی از کارشناسان، شاید مدیران این پیام‌رسان‌ها، حتی فکر آن را هم نمی‌کردند که روزی با این تعداد از تراکنش در روز مواجه شوند.

بسیاری از این پیام‌رسان‌ها، خود را از ماه‌ها پیش برای مواجهه با این شرایط آماده کرده بودند، اما بودند پیام‌رسان‌هایی که خودشان نیز به غافل‌گیری در اثر هجوم کاربران اعتراف کردند و نواقص پیش‌آمده بر سر راه این دسته از شبکه‌های اجتماعی، سبب بروز نوعی بدبینی به ماهیت پیام‌رسان‌های بومی شد.

پیام‌رسان سروش، یکی از پیام‌رسان‌هایی بود که آماج بیشترین حجم از شبهات و ابهامات امنیتی قرار گرفت و در مواردی، حجم این ابهامات امنیتی، به حدی بالا رفت که مدیران آن را، ملزم به پاسخ‌گویی در سطح عموم کرد. برای رفع این شبهات، با جناب آقای مهندس میثم سید صالحی، مدیرعامل سروش، به گفتگو نشستیم:

-ضمن عرض سلام و خسته نباشید خدمت تیم زحمت‌کش پیام‌رسان سروش و شخص حضرت‌عالی، از جدیدترین وضعیت این پیام‌رسان برای مردم توضیح بدهید و اینکه چگونه این نرم‌افزار، برای مقابله با چالش‌هایی که در اثر هجوم کاربران ایجاد شد، برنامه‌ریزی کرده است؟

در حال حاضر، حجم بالایی از مخاطبان پیام‌رسان‌های داخلی، از امکانات و خدمات اپلیکیشن عمومی سروش، نظیر ارسال و دریافت فایل، متن و بسیاری دیگر از سرویس‌های این پیام‌رسان، بهره‌برداری می‌کنند. زیرساخت‌هایی که هم‌اکنون برای سروش تهیه‌شده است، بر اساس مبنایی بود که ما در ابتدا داشتیم و پیش از طرح مبحث مربوط به فیلترینگ تلگرام، ایجاد ظرفیت برای بیست میلیون نفر، هدف ما بود. در ابتدا، برنامه‌ریزی‌ها هم برای ایجاد چنین ظرفیتی طرح ریزی شده بودند. از طرفی، ما تجربه فیلترینگ را در دی‌ماه سال ۹۶ داشتیم و می‌دانستیم که در چنین موقعیت‌هایی، فشار بسیار بالایی از طرف کاربران به سرورهای ما وارد می‌شود. همه این موارد، سبب شد تا ما از ابتدا، برای ورود جماعتی بیست‌میلیونی به پیام‌رسان سروش، برنامه‌ریزی داشته باشیم.

از زمانی که مباحث مربوط به فیلترینگ تلگرام مطرح شد، برنامه‌ریزی ما برای پذیرایی از حجم بالاتری از کاربران انجام شد و ما میزبانی از ۴۰ میلیون کاربر را در دستور کار خود قرار دادیم، اما هنوز برخی از تجهیزات تعبیه‌شده برای این حجم از کاربران را وارد مدار نکرده‌ایم.

-از این میزان کاربر، چه تعداد حضور کاربر آنلاین پیش‌بینی ‌شده است؟

از حدود ۴۰ میلیون کاربر، حدود شش الی هفت میلیون کاربر هم‌زمان پیش بینی شده است. این بدان معنی است که هفت میلیون نفر به‌صورت هم‌زمان، اقدام به ارسال و دریافت پیام می‌کنند و این با کاربر آنلاین متفاوت است. تعداد کاربران آنلاین، قطعاً آمار بسیار بالاتری از کاربران هم‌زمان خواهد بود.

-پشتیبان این پیام‌رسان، خود سازمان صداوسیما است؟

سازمان صداوسیما در مجموعه پیام‌رسان سروش، صاحب‌امتیاز است و نقش سرمایه‌گذار اصلی را بازی می‌کند. مجموعه سروش، پیش‌ازاین در قالب مدیریت معاونت فضای مجازی، در شرکت توسعه فناوری سروش رسانه، فعالیت داشت، اما از پیش از سال ۹۷، در قالب موسسه جام جم، عملاً در حال فعالیت است و مسائل مربوط به مدیریت و دیگر پیگیری‌های مربوط به پیام‌رسان سروش، از این طریق صورت می‌پذیرد.

-سابقه تأسیس پیام‌رسان سروش به چه سالی برمی‌گردد؟

در حقیقت، سروش متولد سال ۹۰ است و حدود شش سال است که در عرصه پیام‌رسانی، فعالیت می‌کند.

-با این حساب و با این میزان از سابقه، ابهامی که دراین‌بین به وجود می‌آید، این است که چرا خود سازمان صداوسیما، به‌عنوان سرمایه‌گذار اصلی این پیام‌رسان بومی، تاکنون به میدان استفاده عملیاتی از این پیام‌رسان وارد نشده است؟ به چه دلیل پیام‌رسان تلگرام، در این سال‌ها، در دستور کار تبلیغات صداوسیما بوده است و سروش که با سرمایه این سازمان به وجود آمد و قدمتی بیشتر نسبت به تلگرام دارد، به‌تازگی، موردتوجه قرار گرفته است؟ شما ایراد این کار را در چه چیزی می‌دانید؟ آیا سروش ضعیف بوده و نتوانسته انتظار مدیران صداوسیما را برآورده کند یا اینکه بی‌مهری مدیران صداوسیما به این پیام‌رسان، باعث شده است تا اوضاع کنونی به وجود بیاید؟

به دلیل برخی مسائل سازمانی که در این زمینه وجود دارد، بنده ترجیح می‌دهم که به این سؤال شما پاسخ ندهم؛ اما در حاشیه این مسئله، به نظرم بیان چند نکته می‌تواند تا حدودی از ابهامات موردنظر شما بکاهد. لازم به ذکر است که توسعه سروش، در برهه‌های مختلف زمانی، متفاوت بوده است.

سازمان صداوسیما در یک دوره زمانی به این جمع‌بندی رسید که باید پیام‌رسان داشته باشد و در این زمان، سروش ایجاد شد. از طرفی، این پیام‌رسان در زمان ایجاد، نه صرفاً به‌عنوان یک پیام‌رسان داخلی، بلکه به‌عنوان یک پیام‌رسان بین‌المللی، مدنظر قرار داشت، ولی متناسب با رویدادها و اتفاقاتی که در این عرصه به وقوع پیوسته است و تغییرات مدیریتی که رخ داده است، شدت و ضعف‌هایی در همه ابعاد، به‌عنوان‌مثال ابعاد فنی ایجاد شد و سبب شد که مسائل، به‌صورت یکنواختی پیگیری نشود.

 همین مسئله باعث شده است تا پیام‌رسان سروش، طبق زمان‌بندی‌ها و برنامه‌های مدون خود، پیش نرود و به جایگاه اصلی‌اش نرسد. یکی دیگر از نکاتی که باید در این زمینه به آن اشاره شود، موضوع حق انتخاب است.

 حتی در خود سازمان صداوسیما هم این حق انتخاب وجود دارد که بین چند پیام‌رسان بومی و غیربومی، یکی را انتخاب کنند و الزامی دراین‌بین، برای انتخاب یا عدم انتخاب یک پیام‌رسان وجود نداشته است. در این برهه از زمان، شاید برخی از اپلیکیشن های پیام‌رسان، مخاطب خاصی هم نداشتند و سبب شد تا سرمایه‌گذاری ویژه‌ای نیز روی این‌ها صورت نپذیرد.

الآن در حال حاضر، پیام‌رسان سروش، به حجم بالایی از مخاطب دسترسی پیداکرده و این ظرفیت برای همه، خصوصاً خود سازمان صداوسیما ایجاد شده است که بتوانند از آن و اندوخته مخاطبانش استفاده کنند.

-آیا به نظر شما، درصورتی‌که برنامه‌ریزی دقیقی برای این موضوع صورت می‌پذیرفت و از ابتدا، سازمان صداوسیما، به‌عنوان متولی اصلی رسانه در کشور، سرمایه خود را بر روی سروش قرار می‌داد، امروز با هیولایی چهل‌میلیونی به نام تلگرام مواجه می‌شدیم؟ آیا در این صورت، لازم بود که برای خروج تلگرام از صدر نرم‌افزارهای مورداستفاده در فضای اطلاع‌رسانی کشور، بهای گزافی را بپردازیم که امروز آن را پرداخت می‌کنیم؟

البته بنده کمی با این صحبت شما مخالفم؛ چرا که نقش سرمایه‌گذارها در این مورد، صرفاً مهم نیست و نقش‌های حمایتی که در مورد تلگرام در سال‌های اخیر شاهد بودیم، در رشد تلگرام بی‌تأثیر نبوده است. ما امروز شاهد فرهنگی در مورد کالای داخلی و ظرفیت‌های خودمان هستیم که متأسفانه چنین فرهنگی، در مورد پیام‌رسان‌ها هم وجود دارد.

 این موضوع حتی در بین مسئولین کشور ما هم به چشم می‌خورد که بین انتخاب دو پیام‌رسان داخلی و خارجی، ترجیح بر انتخاب پیام‌رسان‌های خارجی بوده است. مسیری در این سال‌ها برای تلگرام طی شد که برای هیچ‌کدام از پیام‌رسان‌های داخلی، این مسیر طی نشده است. تلگرام در فرایند کاری خود در این سال‌ها، نیازمند زیرساخت‌ها و ابزارآلات مختلفی بوده است و این تجهیزات، در اختیار این پیام‌رسان، قرار گرفته است.

به‌عنوان‌مثال، تلگرام در برهه‌ای نیازمند پایگاه کاربری بود که ما با محدود کردن سایر اپلیکیشن ها نظیر وایبر، این پایگاه کاربری را به این پیام‌رسان اهدا کرده‌ایم. یا به‌عنوان‌مثال، درزمانی که این پیام‌رسان، نیازمند داشتن پهنای باند اختصاصی در کشور بوده است، این پهنای باند در اختیارش قرار داده شد. درنهایت می‌توان گفت خدماتی که تاکنون در اختیار تلگرام قرار داده شده است، در اختیار هیچ نرم‌افزار دیگری قرار ندارد یا شاید بهتر است گفته شود این خدمات، در زمان مناسبی به این پیام‌رسان‌ها داده نشده است.

در سه یا شش‌ماهه اخیر، خدماتی از سوی نهادهای حمایتی به پیام‌رسان‌های داخلی تعلق داده شده است که همه آن‌ها، به‌صورت یک بسته کامل به این پیام‌رسان‌ها داده می‌شود. به عقیده بنده، این موضوع نیازمند بررسی است که ببینیم هر پیام‌رسانی، به چه خدماتی در زمان کنونی احتیاج دارد. ممکن است بخشی از پیام‌رسان‌ها، در حال حاضر به پایگاه کاربری نیاز داشته باشند، عده‌ای پهنای باند بخواهند و عده‌ای دیگر، نیازمند سرمایه در گردش باشند که باید به آن‌ها واگذار شود. شاید در اختیار قرار دادن یک بسته کلی از امکانات، نتواند راهگشای مشکلاتی باشد که در حال حاضر، پیش روی پیام‌رسان‌ها است و صرفاً، برای بیان کردن این مسئله باشد که حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی، در حال انجام است.

حتی در زمینه مسدودسازی تلگرام، انتقاداتی وارد است. گرچه نفس این کار در توسعه کسب‌وکار پیام‌رسان‌های داخلی مؤثر است، اما بیان اینکه این مطلب، در راستای حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی در حال انجام است، نوعی جفا در حق پیام‌رسان‌ها است. ما در سروش، برنامه‌ریزی کرده بودیم که حتی اگر تلگرام هم فیلتر نشد، با تکیه بر قابلیت‌ها و ویژگی‌هایی که داریم، به سطح قابل قبولی از میزان کاربران در پیام‌رسان سروش برسیم.

موضوع مسدودسازی تلگرام، از طرفی سبب شد فشار بسیار مضاعفی به پیام‌رسان‌های داخلی وارد شود. در حدود یک الی دو ماه اخیر، فشارهای بسیار زیادی، چه از جنبه داخلی و چه از بیرون از کشور، به این پیام‌رسان‌ها، خصوصاً سروش تحمیل شده است که بسیاری از آن‌ها، قابل‌پیشگیری بود. سروش و سایر پیام‌رسان‌های بومی، هجمه‌های بسیار سنگینی را در چند ماه گذشته تحمل کردند که سبب شد فرایند عملکردی آن‌ها، با چالش‌های مواجه شود. به‌عنوان‌مثال، در چند هفته گذشته، حملاتی را به این پیام‌رسان‌ها شاهد بودیم.

-موضوع منتشر شدن شماره تلفن مدیران کانال‌ها در شبکه سروش، از دید شما، نوعی از همین هجمه‌ها محسوب می‌شود یا اینکه واقعیت داشته است؟

البته در این مورد، باید اذعان داشت که دلیل این مطلب، نوعی ایراد نرم‌افزاری از جانب خود ما بود البته در برهه پیش از فیلتر شدن تلگرام، ما یک بار این ایراد را برطرف کرده بودیم، منتها به این دلیل که در عرض یک شب، یک سرویس بین‌المللی چهل‌میلیون‌نفری، از دسترس خارج شد، حجم بالایی از کاربران به‌یک‌باره به سمت این پیام‌رسان هجوم آوردند. ما در این زمان، خودمان را برای حدود سه میلیون و نیم کاربر آماده کرده بودیم و حجم بسیار بالاتری از کاربر به سمت ما روانه شدند. در اثر هجوم این حجم از کاربران، سرورهای ما دچار مشکلاتی شدند و تیم فنی ما، مجبور شدند نسخه نرم‌افزار را، یک شماره به عقب ببرند. همین مسئله سبب شد تا چنین مشکلی برای کاربران سروش به وقوع بپیوندد.

-یک شایعه و ابهامی که در مورد پیام‌رسان‌های داخلی، خصوصاً سروش به گوش می‌رسد، تک‌صدایی و تک‌حزبی بودن این پیام‌رسان است. برخی مدعی هستند که همه جناح‌های سیاسی، اجازه حضور در این پیام‌رسان را ندارند. شاید دلیل این عده از افراد، پیشنهاد‌های سروش برای کانال‌هایی است که در این پیام‌رسان، در حال فعالیت هستند. آیا سروش این ادعا را می‌پذیرد و اگر نمی‌پذیرد، چگونه آن را توجیه می‌کند؟

البته سروش که این ادعا را نمی‌پذیرد. بخشی از این مسئله‌ای که شما مطرح نمودید، مربوط به جنس مخاطبینی است که استفاده از پیام‌رسان سروش را، به دیگر پیام‌رسان‌های موجود، ترجیح داده‌اند. سروش در ثبت کانال‌های مخاطبین و فعالیت‌های آن‌ها، هیچ دخل و تصرفی انجام نداده است و قصد انجام آن را نیز ندارد.

اپلیکیشن های پیام‌رسان، برنامه‌هایی کاملاً کاربر محور هستند و وضعیت آراء و نظرات، توسط خود سرویس اداره نمی‌شود. کاربران در این فضا، کاملاً آزاد هستند و خودشان نوع فعالیت و محتوای تولیدی خود را انتخاب می‌کنند. ما در این پیام‌رسان، به عملکرد و روش خاصی بهاء نمی‌دهیم و از سوی دیگر، مانع از فعالیت عده دیگر نیز نخواهیم شد. تیم مدیریتی سروش، دخالتی در ترکیب جمعیتی کاربران ندارد و در حقیقت، این انتخاب خود آن‌هاست که در این پیام‌رسان حضورداشته باشند یا به فعالیت در پیام‌رسان دیگری بپردازند.

حتی در مسیر جذب کاربر نیز تلاش‌های گسترده‌ای به کار گرفته‌شده تا سروش، بی‌طرفی خود را حفظ کند و تمامی طیف‌ها و سلیقه‌های مختلف سیاسی، بتوانند در این پیام‌رسان حضور داشته باشند. ما همواره سعی کرده‌ایم که همه اقشار، بتوانند به‌راحتی و آزادانه در پیام‌رسان سروش، فعالیت کنند و اینکه یک طیف یا جریان خاص سیاسی، از حضور در این پیام‌رسان منع شده باشد، چنین موضوعی برای ما قابل‌پذیرش نیست.

-منظور شما این است که خود کاربرهای وابسته به یک جریان سیاسی، ممکن است به یک پیام‌رسان اقبال نشان دهند و در آن حضور داشته باشند یا اینکه یک پیام‌رسان را تحریم کنند و تمایلی به استفاده از آن، برای فعالیت‌های حزبی و دسته‌ای خود نداشته باشند.

دقیقاً. بسته به گرایش‌ها و سلیقه‌های مختلفی که از لحاظ مذهبی یا سیاسی ممکن است در جامعه وجود داشته باشد، این حضور اتفاق خواهد افتاد. برخی نیز ممکن است دلیل حضور خود در پیام‌رسانی مثل سروش را، مسئله حمایت از کالای ایرانی عنوان کنند و به این دلیل، استفاده از سروش را انتخاب کنند. در زمینه آزادسازی تعداد کانال‌ها و فراهم کردن بستری برای حضور همه اقشار مختلف مردمی که در تلگرام حضور داشتند، تلاش‌های گسترده‌ای انجام شده است. البته برنامه‌ها، صرفاً برای حضور کانال دارها و تولیدکنندگان محتوا نبوده و ما برنامه‌های مختلفی را نیز برای حضور همه کسب‌وکارها در این پیام‌رسان اجرایی کرده‌ایم.

منظور بنده از کسب‌وکارها، همه نوع آن‌هاست. هم‌کسب و کارهای تبلیغاتی مدنظر ما قرار دارند و هم‌کسب و کارهایی که بر پایه خرده‌فروشی بوده‌اند و پیش‌ازاین، در تلگرام، فعالیت می‌کرده‌اند و کسب درآمد داشته‌اند. سعی ما بر این بوده است که فرصت‌هایی برای این دسته از کاربران فراهم می‌کنیم تا آن‌ها نیز بتوانند باعلاقه و اشتیاق، به استفاده از پیام‌رسان سروش روی بیاورند. مزایای ویژه‌ای نظیر ایجاد ظرفیت تبادلات مالی، جزو این دسته از برنامه‌های ما برای کسب‌وکارها محسوب می‌شود. ابداً ما به دنبال تک‌صدایی کردن و تک‌حزبی کردن سروش نیستیم و به دنبال حضور همه مردم در سروش خواهیم بود. این حضور، باعث افتخار سروش خواهد بود.

-مخالفین شبکه‌های پیام‌رسان داخلی، به دنبال القای این مسئله هستند که اصل انتقال کاربران از پیام‌رسان‌های خارجی نظیر تلگرام به پیام‌رسان‌های بومی و داخلی، به خاطر این مسئله است که راحت‌تر بتوان شنود اطلاعاتی انجام داد و فعالیت کاربران را رصد کرد. در حقیقت، همواره نهادهای مختلف حقوق بشری، ایران را متهم کرده که از طریق فضای مجازی، تلاش می‌کند تا مخالفین دولت را تحت‌فشار قرار داده و برای آن‌ها مزاحمت ایجاد کند. بخشی از این مسئله، ممکن است ابهامی باشد که مانع از حضور کاربران در پیام‌رسان‌های بومی شود. از طرفی، ممکن است عده‌ای نسبت به موضوعاتی در کشور انتقاد داشته باشند و بستر شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند امکان در میان گذاشتن اعتراضات، با مسئولین را در اختیار مردم قرار دهد. آیا سروش می‌تواند این اطمینان را به کاربران بدهد که بستر رسانه باشد و به همه اقشار جامعه، اجازه بدهد حرف خود را بزنند؟

سروش در حفظ حریم خصوصی کاربران خود بسیار حساس است و آن را سرمایه خود می‌داند. ما پیام‌رسانی هستیم که در فضای اقتصادی هم فعالیت می‌کنیم. کوچک‌ترین خطای ما در این زمینه، می‌تواند سبب شود اعتماد کاربران از ما برداشته شود و این می‌تواند سبب ترک محیط سروش، توسط کاربران آن شود. از طرفی، رهبر انقلاب هم بر این موضوع تأکیددارند و حرام دانستن دخالت در حریم خصوصی کاربران، برای ما مسئله‌ای واجب و بدون پیش‌فرض است. قرار نیست در برابر هیچ سازمان و ارگانی، ما از این خط قرمز خود عبور کنیم.

سروش به چارچوب‌هایی که از طرف قوه قضاییه، در مورد موضوعاتی نظیر قاچاق انسان و سلاح یا جرائم سازمان‌یافته تعریف‌شده است، پایبند است اما قرار نیست به هیچ نهاد یا سازمان دیگری پاسخ‌گو باشد و به بهانه‌های مختلف، اطلاعات خود را در اختیار قرار بدهد. سروش در تلاش است متناسب با قوانین و چارچوب‌های داخلی در کشور، همه طیف‌ها و جریان‌های مختلف سیاسی را دعوت به حضور در این پیام‌رسان کند و در این راه، از تمام ظرفیت‌های خودش استفاده خواهد کرد.

حتماً ضعف و نقص در ما وجود دارد. ما نمی‌توانیم مدعی شویم که هیچ ضعفی نداریم؛ اما از طرفی، مدعی هستیم که یک تیم بسیار مصمم و جدی داریم که پای‌کار آمده‌اند و برای رسیدن به اهداف، تلاش خواهند کرد. تیم ما تلاش می‌کند که گوش شنوایی برای تمام ایرادات داشته باشد و بتواند در کمترین زمان ممکن، ایرادات را به بهترین شکل ممکن برطرف نماید. نکته دیگری که در مورد پیام‌رسان‌های ایرانی و خصوصاً سروش وجود دارد، این است که ما هیچ‌گاه فرصت تجربه چنین زمان‌هایی را نداشتیم. در حال حاضر من می‌توانم ادعا کنم که تنها پیام‌رسان ایرانی هستیم که با این حجم بالا از کاربران، رفتار بلادرنگ داریم.

شاید پیام‌رسان‌های دیگری وجود داشته باشد که حجم بالاتری از کاربران را به خود اختصاص داده باشند، اما این حجم از هم‌زمانی، در پیام‌رسان‌های داخلی، بی‌سابقه بوده است. به عقیده بنده، فارغ از موضوعات سیاسی، مبحث پیام‌رسان به دلیل نوع استفاده از فناوری، دست‌کمی از غنی‌سازی بیست‌درصدی، فناوری نانو یا ورود ما به باشگاه فضایی ندارد. پیام‌رسان، بلوغ همه چرخه صنعت فناوری اطلاعات است و چرخه بسیار گسترده‌ای باید شکل بگیرد تا بتوان خدمات خوبی در عرصه پیام‌رسان‌ها، به کاربران ارائه کرد.

به لطف خدا، هم‌اکنون که تجربیات خوبی در این زمینه به‌دست‌آمده است و ظرفیت‌های زیادی در حال شکل‌گیری است، جا دارد که سایر حوزه‌های آی تی نیز در این زمینه حرکت کنند تا حتی یک پیام‌رسان، بتواند سرویس‌های خود را از بخش‌های مختلف صنعت دریافت کند. این کار سبب خواهد شد زمینه‌های مختلف اشتغال‌زایی نیز در کشور فراهم بشود و امیدوار هستم که در شرایط کنونی، بتوانیم با همیاری همه بخش‌های مربوطه، به این هدف بسیار مهم برسیم.

 

تاریخ انتشار: 
جمعه, ۱۵ تير, ۱۳۹۷
۴۹